ПЈННІЅ МАЗМЎНЫ
Кіріспе
"Химиялыќ термодинамика. Ерітіѕділердегі тепе-теѕдіктер" пјні жјне оныѕ міндеттерді, даму жолыныѕ негізгі сатылары, зерттеу јдістері жјне олардыѕ ерекшеліктері. Єылымдаєы феноменологиялыќ жјне модельдік теориялар, олардыѕ физикалыќ химиядаєы рґлі мен їлесі.
НЕГІЗГІ БҐЛІМ
ХИМИЯЛЫЌ ТЕРМОДИНАМИКА
Термодинамиканыѕ бірінші бастамасы. Термохимия
Термодинамиканыѕ негізгі їєымдары мен аныќтамалары. Термодинамиканыѕ нґлінші жјне бірінші заѕы. Ішкі энергия, жылулыќ, жўмыс, олардыѕ физикалыќ жјне термодинамикалыќ маєынасы, ара ќатынастары. Термодинамиканыѕ 1-ші бастамасынан шыєатын салдарлар. Ішкі энергия жјне энтальпия, олардыѕ арасындаєы байланыс. Гесс заѕы, оныѕ термодинамикалыќ тїрєыдан негізделуі. Жай заттар мен ќосылыстардыѕ тїзілу жјне жылулары, олардыѕ белгілену, аныќталу жјне есептелу жолдары. Химиялыќ реакцияныѕ жылулылєын аныќтаужолдары. Стандартты тїзілу жјне жану жылулары бойынша химиялыќ реакцияныѕ жылу эффектісін есептеу.
Еру жылуларды. Интегралдыќ жјне дифференциалдыќ еру жылулары, олардыѕ еріген заттыѕ концентрациясына тјуелділігі, ґзара ќатынасы, аныќтау жолдары. Сїйылту жылулалры жјне ќоюлату.
Бейтараптану жылулары. Калориметрлік ґлшеулердіѕ негіздері. термохимия мен калориметрияныѕ практикада ќолданылуы.
Жылусыйымдылыќ оныѕ тїрлері жјне олардыѕ ґзара ќатынасы. Жылусыйымдылыќ жјне химиялыќ реакцияныѕ жылу эффектісініѕ температураєа тјуелділігі, Кирхгофф теѕдеуі. Јртїрлі температурада химиялыќ реакцияныѕ жјне фазалыќ ґзгерістіѕ жылу эффектілерін есептеу.
Термодинамиканыѕ 2-ші бастамасы. Энтропия. Сипаттамалыќ функциялар
Термодинамиканыѕ 2-ші бастамасы, оныѕ тўжырымдамалары. Карно принципі жјне Карно циклі. Идеал жылу машинасыѕ пайдалы јсер коэффициенті (ПЈК). Каратеодори принципі.
Энтропия. Тепе-теѕдік жјне тепе-теѕдік емес процестердіѕ энтропиясы. Энтропия - процес баєытыныѕ критерийі (сындарлы шарты). Јр тїрлі процестегі энтропия ґзгерісініѕ есептеу теѕдеулері. Планк постулаты. Заттыѕ абсолютті энтропиясы, оныѕ температураєа тјуелділігі. Температураныѕ јртїрлі мјнінде химиялыќ реакцияныѕ энтропиясыныѕ ґзгерісін есептеу. Энтропия жјне ыќтималдылыќ. Термодинамиканыѕ 2-ші бастамасыныѕ статистикалыќ сипаты.
Ќоршаєан ортаныѕ ылыстануы, ыластанудыѕ кґздері.
Сипаттамалыќ функциялар жјне олардыѕ табиєи айнымалылары. Жабыќ жїйелер їшін тепе-теѕдіктіѕ шарттары мен фундаметалды теѕдеулері. Максвелл ќатынастары, олардыѕ ќолданылуы.
Химиялыќ потенциал, оныѕ термодинамикалыќ функциялармен жјне жїйе ќўрамен байлынысы. Идеал жјне реал газдардыѕ химиялыќ потенциалдары. Їшќыштыќ (фугитивтік), їшќыштыќ (фугитивтік) коэффициенті. Идеал жјне реал ерітінділердегі компоненттіѕ химиялыќ потенциалы. Активтілік коэффициенті. Стандартты кїйлер. Симметриялы жјне симметриялы емес стандартты кїйлер.
Химиялыќ тепе-теѕдік
Жабыќ жїйелер їшін тепе-теѕдік шарттары мен фундаменталды теѕдеулері. Јр тїрлі гомогенді жїйелер їшін (идеал жјне реал газ бен сїйыќ жїйелер) химиялыќ реакцияныѕ изотерма теѕдеуі. Химиялыќ реакцияныѕ изотерма теѕдеуі жјне процестіѕ баєыты. Массалар јрекеттесу заѕы жјне химиялыќ реакцияныѕ тепе-теѕдік константасы.
Химиялыќ реакция теѕдеуініѕ јртїрлі жазылу формасына жјне реакциялыќ ќоспа ќўрамыныѕ јр тїрлі јдіспен ґрнектелуіне байланысты тепе-теѕдік константасыныѕ теѕдеулері жјне олардыѕ озара байланысы. Молекула саныныѕ ґзгермеуі жјне ґзгеруі арќылы жїретін газ жјне сїйыќ фазаларда ґтетін реакциялардыѕ тепе-теѕдік константасы.
Гетерогенді химиялыќ жїйелер, оѕдаєы тепе теѕдіктіѕ шарттары. Газ (идеал жјне реал газдар) - сїйыќ (идеал жјне реал газдар) - ќатты фаза (ќатты жеке компоненттер), сїйыќ фаза (идеал жјне реал ерітінділер) - ќатты фаза (ќатты жеке компоненттер) сияќты жїйелерде ґтетін химиялыќ реакцияныѕ тепе-теѕдік константасы.
Диссоциациялану (ионизациялану), комплекстїзілу, гидролиздену процестерініѕ константалары, ерігіштік кґбейтіндісі жјне судыѕ иондыќ кґбейтіндісі - тепе-теѕдік константаларыныѕ жеке тїрлері.
Тепе-теѕдік константасыныѕ температураєа тјуелділігі. Вант-Гоффтыѕ изобара жјне изохора теѕдеулері.
Жылжымалы тепе-теѕдіктіѕ Ле-Шателье-Браун принципі (химиялыќ тепе-теѕдікке температураныѕ, јректтесуші заттар концентрациясыныѕ, ќысымныѕ жјне еріткіштіѕ јсерін Вант-Гоффтыѕ изобара (изохора) теѕдеуі, химиялыќ реакцияныѕ изотерма теѕдеуі, Кр, Кс, Km жјне Кх шамаларыныѕ озара байланыстары арќылы кґрсету). Катализатор, оныѕ химиялыќ реакция жылдымдыєына јсер етуініѕ ерекшеліктері. Абсолюттік энтропия бойынша тепе-теѕдік константасын есептеу (Темкин-Шварцман јдісі). Тепе-теѕдікті комбинирлеу. Гиббстіѕ энергиясы. Тепе-теѕдік константасыѕ аныќтау јдістері.
Статистикалыќ термодинамика элементтері
Статистикалыќ термодинамиканыѕ негізгі тїсініктері мен ќаєидалары. Молекулалыќ кїй косындысы. Термодинамикалыќ функцияларды молекулалыќ кїй ќосындылары арќылы орнектеу. Идеал газдардыѕ термодинамикалыќ ќасиеттері мен химиялыќ реакцялардыѕ тепе-теѕдік константаларын есептеу. Классикалыќ жјне статистикалыќ термодинамиканыѕ бір-біріне ўќсастыќтары мен ерешекшеліктері.
Гетерогенді тепе-теѕдік. Бір компонентті жїйенінѕ кїйдиаграммасы, екі компонентті жїйеніѕ балќу диаграммасы
Гиббстіѕ фазалалар ережесі. Еркіндік дјреже саны. Клапейрон-Клаузиус теѕдеуі. Бірінші жјне екенші текті фазалыќ ауысулар, олардыѕ ерекшеліктері. Эренфестіѕ бірінші жјне екінші теѕдеулері.
Бір компонетті жїйеніѕ кїй диаграммасы, олардыѕ жалпы сиппатамасы жјне ерекшеліктері. Судыѕ жјне кїкірттін кїй диаграммасы.
Екі компонентті жїйеніѕ балќу диаграммасы: бір эвтектиќалы жїйелер, компоненттері химиялыќ јрекеттесетін (конгруэнтті жјне инконгруэнтті балќу нїктесі бар ќосылыстар тїзетіѕ) жїйелер. Ќатты ерітінділер. Гиббс-Розебомныѕ бірінші жјне екінші ережесі. Ќатты ерітінділердіѕ айырылуы. Ќатты ерітінділер айырылуы іске асатын жїйелердіѕ балќу диаграммасы.
Јртїрлі типті диаграммалардыѕ орындалу жаєдайлары. Нода, рычаг ережесі. Балќу диаграммаларында сїйыќ жјне ќатты фазалар ќўрамдарыныѕ ґзара байланысы. Зоналы балќыту, оныѕ практикада ќолданылуы. Балќа диаграммаларыныѕ практикалыќ маѕызы.
Сўйыќ фазалы жїйелердегі гетерогенді тепе-тендік. Ерітінділе. Идеал ерітінділердіѕ заѕдары
Екі жјне їш сїйыктыќтыѕ бір-бірінде ерігіштігі.
Їш компонентті жїйеніѕ ќїрамын бейнелеу јдістері.
Бір-бірінде ерімейтін екі сїйыќтыќ арасында їшінші компоненттіѕ таралуы. Таралу коэффициенті жјне константасы. Нернст-Шилов жјне Шилов-Лепинь теѕдеулері.
Экстракция, оныѕ практикада ќолданылу аудандары.
Ерітінділер. Ерітінділер теориясындаєы негізгі баєыттар. Ерітінділер тїзілуініѕ термодинамикалыќ шарттары. Парциалды-мольдіа шамалар. Гиббс-Дюгемніѕ бірінші жјне екінші теѕдеулері.
Аддитивтік жјне аддитивтік емес ќасиеттер. Идеал сїйыќ ерітінділердіѕ термодинамикалыќ ќасиеттері. Реал ерітінділер, олардыѕ жіктелуі. Рауль заѕы. Идеал жїйелердегі сїйыќ жјне бу фазалар ќўрамдарыныѕ ґзара байланыс теѕдеуі, одан шыєатыѕ салдар. Раульь заѕынан ауытќу жјне ауытќудыѕ себептері.
Ќайнау температурасы (бу ќасымы) - ќўрам (t, P - x) диаграм-малары. Гиббс-Коноваловтыѕ бірінші заѕы. Азеотропты ерітіѕділер. Гиббс-Коноваловтыѕ екінші заѕы. Фракциялыќ айдау. Гетероазеотропия. Ќайнау температурасы (бу ќысымы) - ќўрам диаграммаларындаєы сїйыќ жјне бу базалар ќўрамдарыныѕ (у-х) ґзара байланысы.
Эбулиометрия. Криометрия. Осмос. Еріген заттыѕ молекулалыќ массасын жјне молекулалыќ кїйін (ассоциация, диссоциация) криометрлік, эбулиометрлік немесе осмометрлік мјліметтерден аныќтау. Вант-Гоффтіѕ изотондыќ коэффициенті.
Ќатты заттардыѕ суйыќтыќтарда еруі. Шредер-Ле-Шателье теѕдеуі. Коллигативтік ќасиеттер, олардыѕ ерітінділер ќасиеттерін зерттеудегі ерекшеліктері мен рґлі.
ПРАКТИКАЛЫЌ (СЕМИНАР) САБАЌТАР ТАЌЫРЫПТАРЫНЫЅ ТІЗІМІ
1. Термодинамиканыѕ 1-ші дастамасы. оныѕ салдары. Энтальпия, оныѕ ішкі энергиямен байланысы. Гесс заѕы. Стандартты жаєдайда химиялыќ реакцияныѕ жылулыєын есептеу.
2. Жылу сыйымдылыќ, жылу сыйымдылыќтыѕ температураєа тјуелділігі. Жеке зат энтальпиясыныѕ осуі - температураныѕ функциясы. Химиялыќ реакцияныѕ жылу эффектісініѕ температураєа тјуелділігі. Кирхгофф тендеуі. Аныќтамалыќ мјліметтер негізінде химиялыќ реакцияныѕ жылу эффектісін јртїрлі температурада есептеу.
3. Термодинамикалыќ процесстердіѕ типтері. Термодинамиканыѕ 2-ші бастамасы. Карно циклі. Идеал жылу машинасыныѕ пайдалы јсеркоэффициенті. Энтропия. Тепе-теѕдік жјне тепе-теѕдіксіз процесстердіѕ энтропиясы. Энтропия - процестіѕ бєытыѕ аныќтайтыѕ критерий. Јртїрлі жаєдайлардаєы энтропия ґзгерісін есептеу јдістері. Планк постулаты. Ќатты, сўйыќ жјне газ тјріздес заттардыѕ абсолютті энтропиясы, оныѕ температураєа тјуелділігі. Т=298 жјне Т≠298 жаєдайларындаєы химиялыќ реакцияныѕ энтропия ґзгерсін аныќтамалыќ мјліметтер негізінде есептеу.
4. Гиббс энергиясы жјне Гельмгольц энергиясы. Сипаттамалыќ Функциялар. Табиєи айнымалылар. Процестіѕ баєытын аныќтайтын критерийлер ретінде ΔU, ΔH, ΔS, ΔF, ΔG шамаларыныѕ салыстырмалысипаттамалары. Жабыќ жїйелердіѕ фундаменталды теѕдеулері. Термодинамикалыќ процестер мен химиялыќ реакциялардыѕ ΔU, ΔH, ΔS, ΔF, ΔG функцияларын јртїрлі температурада есептеу. Максвелл ќатынастары. Термодинамикалыќ функциялар, олардыѕ дербес туындылары мен параметрлері арасындаєы байланыс. Идеал газдыѕ термодинамикалыќ кїй теѕдеуі.
ЎСЫНЫЛАТЫЅ ЈДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Негізгі:
1. Оспанов Х.К., Камысбаев Д.Х., Абланова Е.Х., Шјбікова Г.Х. Физикалыќ химия. Ґскемен ШЌМУ Баспасы, 1997.
2. Шјбікова Г.Х., Ќадырбекова А.Ж., Танатарова Ш.Б. Физикалыќ химияныѕ есептер жинаєы. Шымкент, 1998.
3. Жайлауов С. Физикалыќ химия. Алматы: Рауан, 1992, 255 б.
4. Стромберг А.Г., Семченко Д.П. Физическая химия. М.: Высшая школа, - 203, - 527 с.
5. Краснов К.С., Воробьёв Н.К., Годнев И.Н. и др. Физическая химия. М.: Высшая школа, - 1995, - книга 1, 512 с.
6. Полторак О.М. Термодинамика в физичсекой химии. М.: Высшая школа, - 191, - 319 с.
7. Ерёмин Е.Н. Основы химической термодинамики. М.: Высшая школа, - 1978, 391 с.
8. Курс физической химии. / Под редакцией Герасимова Я.И. / М.: Химия, - 1970, - т. 1. - 502 с.
9. Кудряшов И.В., Каретников Г.С., Сборник примеров и задач по физической химии. М.: Высшая школа, - 191, - 527 с.
10. Каретников Г.С., Козырева Н.А., Кудряшов И.В. и др. Практикум по физической химии. М.: Высшая школа, 1986. 495 с.
11. Практические работы по физической химии / Под редакцией Мищенко К.П., Равделя А.А., Пономарёвой А.М. Л.: Химия, 1982. 400с.
12. Практикум по физической химии. / Под редакцией И.В. Кудряшова. М.: Высшая школа, 1986. 495 с.
13. Асманова Н.А., Утегулов Р.Н., Петрова Е.А. Физическая химия, часть 1. Тесты и программы курса. Алматы: Ќазаќ университеті, 2002.
Ќосымша:
1. Физическая химия / под ред. Никольского Б.П. / Л.: Химия, - 1987, - 880 с.
2. Глазов В.М. Основы физической химии. М.: Высшая школа, - 1981, - 456 с.
3. Эткинс П. Порядок и беспорядок в природе. М.: Мир, 1987, - 224 с.
4. Воронин Г.Ф. Основы термодинамики. М.: МГУ, - 1987, - 192 с.
5. Эткинс П. Физическая химия. М.: Мир, - 1980, т. 1, 580 с., т. 2 - 584 с.
6. Даниэльс Ф., Олберти Р. Физическая химия. М.: Мир. - 1978, - 645 с.
7. Товбин М.В. Физическая химия. Киев: Вища школа. - 1975, - 488 с.
8. Годнев И.Н., Краснов К.С., Воробьёв Н.К. Физическая химия. М.: Высшая школа, - 1982, - 687 с.
9. Карапетьянц М.Х. Химическая термодинамика. М.: Химия, - 1975, - 584 с.
10. Киттель Ч. Статистическая термодинамика. М.: Мир, 1977, - 336 с.
11. Киреев В.М. Методы практических расчётов в термодинамике химических реакций. М.: - Химия, 1975, - 536 с.
12. Усанович М.И. Исследования в области теории растворов и теории кислот и оснований. Алма-Ата: Наука, 1970, - 361 с.
13. Ерёмин В.В., Каргов С.И. Кузьменко Н.Е. Задачи по физической химии. Ч. 1.
14. Химическая термодинамика . М.: МГУ, 2001, - 106 с. /Под общей редакцией академика РАН, проф. Луника В.В.
15. Карапетьянц М.Х. Примеры и задачи по химической термодинамике. М.: Химия, - 1974, - 302 с.
16. Лабовиц Л., Аренс Дж. Задачи по физической химии с решениями. М.: Мир, - 1972, - 442 с.
17. Краткий справочник физико-химических величин. / Под редакцией Мищенко К.П., Равделя А.А, Л.: Химия, 1974. 200 с.